ΙΛΙΑΔΟΣ  -  ΡΑΨΩΔΙΑ  Π΄

(στίχοι  : 335-512)

[Μετάφραση : ΙΑΚΩΒΟΥ  ΠΟΛΥΛΑ]

 

Και ο Λύκων και ο Πηνέλεως πιασθήκαν, ότι πρώτοι

ο ενας τ’ άλλου αβόλετα τες λόγχες ακοντίσαν.

Με ξίφη πάλι πιάνονται. Και ο Λύκων εις τον κώνον

τραβά του κράνους και η λαβή του εκόπηκε του ξίφους.

Στον σβέρκον ο Πηνέλεως του σέρνει, στο ριζαύτι,

και όλο το ξίφος βύθισε και από το δέρμα μόνον

δίπλα εκρεμάσθη η κεφαλή – κι ελύθηκαν τα μέλη.

Και ο Μηριόνης γρήγορα προφθάνει και λογχίζει

στον ώμον τον Ακάμαντα, που ανέβαινε στ’ αμάξι.

Πέφτει απ’ τ’ αμάξι, και άπλωσε στα μάτια του σκοτάδι.

 

Πηνέλεως δὲ Λύκων τε συνέδραμον· ἔγχεσι μὲν γὰρ  

ἤμβροτον ἀλλήλων, μέλεον δ᾽ ἠκόντισαν ἄμφω·

τὼ δ᾽ αὖτις ξιφέεσσι συνέδραμον. ἔνθα Λύκων μὲν

ἱπποκόμου κόρυθος φάλον ἤλασεν, ἀμφὶ δὲ καυλὸν

φάσγανον ἐρραίσθη· ὃ δ᾽ ὑπ᾽ οὔατος αὐχένα θεῖνε

Πηνέλεως, πᾶν δ᾽ εἴσω ἔδυ ξίφος, ἔσχεθε δ᾽ οἶον   340

δέρμα, παρηέρθη δὲ κάρη, ὑπέλυντο δὲ γυῖα.

Μηριόνης δ᾽ Ἀκάμαντα κιχεὶς ποσὶ καρπαλίμοισι

νύξ᾽ ἵππων ἐπιβησόμενον κατὰ δεξιὸν ὦμον·

ἤριπε δ᾽ ἐξ ὀχέων, κατὰ δ᾽ ὀφθαλμῶν κέχυτ᾽ ἀχλύς.

 

 

Στο στόμα τον Ερύμαντα βαρεί με το κοντάρι

ο Ιδομενεύς, κι επέρασεν  η λόγχη ως αποκάτω

του εγκεφάλου κι έσπασε τα άσπρα κόκαλά του.

Αίμα τα μάτια γέμισαν, τα δόντια πεταχθήκαν

κι αίμα απ’ το στόμα ολάνοικτο φυσά και απ’ τα ρουθούνια

και αυτού τον ζώνει σύννεφον ολόμαυρον θανάτου.

 

Ἰδομενεὺς δ᾽ Ἐρύμαντα κατὰ στόμα νηλέϊ χαλκῷ     

νύξε· τὸ δ᾽ ἀντικρὺ δόρυ χάλκεον ἐξεπέρησε

νέρθεν ὑπ᾽ ἐγκεφάλοιο, κέασσε δ᾽ ἄρ᾽ ὀστέα λευκά·

ἐκ δ᾽ ἐτίναχθεν ὀδόντες, ἐνέπλησθεν δέ οἱ ἄμφω

αἵματος ὀφθαλμοί· τὸ δ᾽ ἀνὰ στόμα καὶ κατὰ ῥῖνας

πρῆσε χανών· θανάτου δὲ μέλαν νέφος ἀμφεκάλυψεν.                                                                                               

 

Τούτ’ οι αρχηγοί των Δαναών έναν καθένας άνδρα

εφόνευσαν. Και όπως χουμάν λύκοι, κακά θερία,

ρίφι’ αν δουν ή πρόβατα στα πλάγια ξεκομμένα

από αγνωσιά του πιστικού, και απ’ τ’ άνανδρά τους πλήθη

αρπακτά παίρνουν. Όμοια κι οι Δαναοί στους Τρώας

χυμάν. Και τούτων η καρδιά νεκρώνει και τους παίρνει

η κακοθόρυβη φυγή. Και πάντοτ’ εζητούσε

οὗτοι ἄρ᾽ ἡγεμόνες Δαναῶν ἕλον ἄνδρα ἕκαστος.

ὡς δὲ λύκοι ἄρνεσσιν ἐπέχραον ἢ ἐρίφοισι

σίνται ὑπ᾽ ἐκ μήλων αἱρεύμενοι, αἵ τ᾽ ἐν ὄρεσσι

ποιμένος ἀφραδίῃσι διέτμαγεν· οἳ δὲ ἰδόντες

αἶψα διαρπάζουσιν ἀνάλκιδα θυμὸν ἐχούσας·       355

ὣς Δαναοὶ Τρώεσσιν ἐπέχραον· οἳ δὲ φόβοιο

δυσκελάδου μνήσαντο, λάθοντο δὲ θούριδος ἀλκῆς.

 

 

στον Έκτορα την λόγχην του να ρίξει ο μέγας Αίας

και άξιος αυτός πολεμιστής με την τρανήν ασπίδα

σκέπει τους ώμους τους πλατείς και κάτω απ’ το χαλάζι

των κονταριών και των βελών προφύλαγε το σώμα.

Κι εάν και καλώς εγνώριζε πως είχε κλίν’ η νίκη,

κοντόστεκε όμως κι έσωζε τους ποθητούς συντρόφους.

 

Αἴας δ᾽ ὃ μέγας αἰὲν ἐφ᾽ Ἕκτορι χαλκοκορυστῇ

ἵετ᾽ ἀκοντίσσαι· ὃ δὲ ἰδρείῃ πολέμοιο

ἀσπίδι ταυρείῃ κεκαλυμμένος εὐρέας ὤμους          360

σκέπτετ᾽ ὀϊστῶν τε ῥοῖζον καὶ δοῦπον ἀκόντων.

ἦ μὲν δὴ γίγνωσκε μάχης ἑτεραλκέα νίκην·

ἀλλὰ καὶ ὧς ἀνέμιμνε, σάω δ᾽ ἐρίηρας ἑταίρους.

 

 

Και ως κάποτε εις τον ουρανόν του Ολύμπου απ’ τον αιθέρα

νέφος προβαίνει, όταν ο Ζευς θα φέρει ανεμοζάλην.

Όμοια κι εκείνοι με βοήν ατάκτως ροβολούσαν.

Και ο Έκτωρ, ως τον έπαιρναν τα γρήγορ’ άλογά του

άφηνε οπίσω τον λαόν που ο λάκκος εκρατούσε.

Και πάμπολ’ άλογα γοργά κει μέσα το τιμόνι

έσπασαν και άφησαν αυτού τ’ αμάξια των κυρίων.

Και μ’ άσπονδην ο Πάτροκλος φυγήν τους κυνηγούσε

κι εφώναζε τους Δαναούς. Και σκορπισμέν’ οι Τρώες

όλους τους δρόμους γέμισαν. Ανέβαινε ως τα νέφη

η σκόνη ως ετανύζονταν τα γρήγορα πουλάρια

απ’ τα καράβια, απ’ τες σκηνές, οπίσω προς την πόλην.

 

ὡς δ᾽ ὅτ᾽ ἀπ᾽ Οὐλύμπου νέφος ἔρχεται οὐρανὸν εἴσω

αἰθέρος ἐκ δίης, ὅτε τε Ζεὺς λαίλαπα τείνῃ,         365

ὣς τῶν ἐκ νηῶν γένετο ἰαχή τε φόβος τε,

οὐδὲ κατὰ μοῖραν πέραον πάλιν. Ἕκτορα δ᾽ ἵπποι

ἔκφερον ὠκύποδες σὺν τεύχεσι, λεῖπε δὲ λαὸν

Τρωϊκόν, οὓς ἀέκοντας ὀρυκτὴ τάφρος ἔρυκε.

πολλοὶ δ᾽ ἐν τάφρῳ ἐρυσάρματες ὠκέες ἵπποι      370

ἄξαντ᾽ ἐν πρώτῳ ῥυμῷ λίπον ἅρματ᾽ ἀνάκτων,

Πάτροκλος δ᾽ ἕπετο σφεδανὸν Δαναοῖσι κελεύων

Τρωσὶ κακὰ φρονέων· οἳ δὲ ἰαχῇ τε φόβῳ τε

πάσας πλῆσαν ὁδούς, ἐπεὶ ἂρ τμάγεν· ὕψι δ᾽ ἀέλλη

σκίδναθ᾽ ὑπὸ νεφέων, τανύοντο δὲ μώνυχες ἵπποι    

ἄψορρον προτὶ ἄστυ νεῶν ἄπο καὶ κλισιάων.

 

 

Κι εκεί που είδε πυκνότερο ν’ αδημονεί το πλήθος

ο Πάτροκλος με την βοήν τους ίππους σαλαγούσε

και κάτω από τους άξονες επίστομα οι αναβάτες

έπεφταν απ’ τες άμαξες που ετράνταζαν με κρότον.

Κι οι αθάνατ’ ίπποι, που οι θεοί χαρίσαν του Πηλέως,

διασκέλιζαν τον χάντακα με ορμήν να προχωρήσουν

ως λαχταρούσε ο Πάτροκλος τον Έκτορα να φθάσει

να τον κτυπήσει, αλλ’ έπαιρναν αυτόν οι ταχείς ίπποι.

 

Πάτροκλος δ᾽ ᾗ πλεῖστον ὀρινόμενον ἴδε λαόν,

τῇ ῥ᾽ ἔχ᾽ ὁμοκλήσας· ὑπὸ δ᾽ ἄξοσι φῶτες ἔπιπτον

πρηνέες ἐξ ὀχέων, δίφροι δ᾽ ἀνακυμβαλίαζον.

ἀντικρὺ δ᾽ ἄρα τάφρον ὑπέρθορον ὠκέες ἵπποι    380

ἄμβροτοι, οὓς Πηλῆϊ θεοὶ δόσαν ἀγλαὰ δῶρα,

πρόσσω ἱέμενοι, ἐπὶ δ᾽ Ἕκτορι κέκλετο θυμός·

ἵετο γὰρ βαλέειν· τὸν δ᾽ ἔκφερον ὠκέες ἵπποι.

 

 

Και όπως μαυρίζει όλην την γην ορμητικό καθούρι

σ’ ημέραν φθινοπωρινήν, που νεροπόντι χύνει

ο Ζευς, οπόταν στους θνητούς επλήθυνε ο θυμός του,

που με την βίαν στον λαόν στρεβλά τες δίκες κρίνουν,

και με αθεόφοβην ψυχήν το δίκαιον αποδιώχνουν

τότε στον τόπον πλημμυρούν οι ποταμοί τους όλοι

από πολλές κόφτουν πλαγιές οι χείμαρροι το χώμα,

με βόγγον από τα βουνά κατρακυλούν και ρέουν

στην θάλασσαν και των θνητών τους κόπους αφανίζουν.

Έτσι ως ετρέχαν έβογγαν των Τρώων οι φοράδες.

 

ὡς δ᾽ ὑπὸ λαίλαπι πᾶσα κελαινὴ βέβριθε χθὼν

ἤματ᾽ ὀπωρινῷ, ὅτε λαβρότατον χέει ὕδωρ        385

Ζεύς, ὅτε δή ῥ᾽ ἄνδρεσσι κοτεσσάμενος χαλεπήνῃ,

οἳ βίῃ εἰν ἀγορῇ σκολιὰς κρίνωσι θέμιστας,

ἐκ δὲ δίκην ἐλάσωσι θεῶν ὄπιν οὐκ ἀλέγοντες·

τῶν δέ τε πάντες μὲν ποταμοὶ πλήθουσι ῥέοντες,

πολλὰς δὲ κλιτῦς τότ᾽ ἀποτμήγουσι χαράδραι,    390

ἐς δ᾽ ἅλα πορφυρέην μεγάλα στενάχουσι ῥέουσαι

ἐξ ὀρέων ἐπικάρ, μινύθει δέ τε ἔργ᾽ ἀνθρώπων**·

ὣς ἵπποι Τρῳαὶ μεγάλα στενάχοντο θέουσαι.

 

 

Και αφού τες πρώτες φάλαγγες εθέρισε, τους στρέφει

ξανά στες πρύμνες, φράζοντας τον δρόμον προς την πόλην.

Αυτού τους σφάζει ο Πάτροκλος ορμητικά στην μέσην

των πλοίων και των ποταμών και των υψηλών πύργων

και ανταποδίδ’ η λόγχη του τους φόνους των Αργείων.

 

Ελόγχισε τον Πρόνοον στο στήθος, που εγυμνώθη

απ’ την ασπίδα, και άψυχος εβρόντησε στο χώμα.

Στον Ηνοπίδην Θέστορα κατόπιν ευθύς εχύθη,

που στο θρονί της άμαξας καθόταν μαζωμένος

κι είχε απολύσει τα λουριά του τρόμου από την ζάλην.

Με το κοντάρι από σιμά του πέρασε ως τα δόντια

το δεξιό σιαγόνι του και αυτόν με το κοντάρι

εσήκωσε απ’ την άμαξαν, καθώς ψαράς, στον βράχον

 

Πάτροκλος δ᾽ ἐπεὶ οὖν πρώτας ἐπέκερσε φάλαγγας,

ἂψ ἐπὶ νῆας ἔεργε παλιμπετές, οὐδὲ πόληος          395

εἴα ἱεμένους ἐπιβαινέμεν, ἀλλὰ μεσηγὺ

νηῶν καὶ ποταμοῦ καὶ τείχεος ὑψηλοῖο

κτεῖνε μεταΐσσων, πολέων δ᾽ ἀπετίνυτο ποινήν.

ἔνθ᾽ ἤτοι Πρόνοον πρῶτον βάλε δουρὶ φαεινῷ

στέρνον γυμνωθέντα παρ᾽ ἀσπίδα, λῦσε δὲ γυῖα· 400

δούπησεν δὲ πεσών· ὃ δὲ Θέστορα* Ἤνοπος υἱὸν

δεύτερον ὁρμηθείς· ὃ μὲν εὐξέστῳ ἐνὶ δίφρῳ

ἧστο ἀλείς· ἐκ γὰρ πλήγη φρένας, ἐκ δ᾽ ἄρα χειρῶν

ἡνία ἠΐχθησαν· ὃ δ᾽ ἔγχεϊ νύξε παραστὰς

γναθμὸν δεξιτερόν, διὰ δ᾽ αὐτοῦ πεῖρεν ὀδόντων,405

ἕλκε δὲ δουρὸς ἑλὼν ὑπὲρ ἄντυγος, ὡς ὅτε τις φὼς

 

 

καθήμενος, ψάρι τρανό με στιλβωτόν αγκίστρι

σηκώνει από την θάλασσαν. Ομοίως απ’ το στόμα

τ’ ολάνοικτο τον σήκωσε με το λαμπρό κοντάρι

και πίστομα τον άμπωσε στην γην να ξεψυχήσει.

Και τον Ερύλαον βαρεί, κει που του ορμούσ’ επάνω,

με λίθαρο στην κεφαλήν, και στο βαρύ του κράνος

εις δύο σχίσθ’ η κεφαλή, και προύμυτα στο χώμα

πέφτει και ο ψυχοθεριστής ο θάνατος τον ζώνει.

 

πέτρῃ ἔπι προβλῆτι καθήμενος ἱερὸν ἰχθὺν

ἐκ πόντοιο θύραζε λίνῳ καὶ ἤνοπι  χαλκῷ·

ὣς ἕλκ᾽ ἐκ δίφροιο κεχηνότα δουρὶ φαεινῷ,

κὰδ δ᾽ ἄρ᾽ ἐπὶ στόμ᾽ ἔωσε· πεσόντα δέ μιν λίπε θυμός.

αὐτὰρ ἔπειτ᾽ Ἐρύλαον ἐπεσσύμενον βάλε πέτρῳ

μέσσην κὰκ κεφαλήν· ἣ δ᾽ ἄνδιχα πᾶσα κεάσθη

ἐν κόρυθι βριαρῇ· ὃ δ᾽ ἄρα πρηνὴς ἐπὶ γαίῃ

κάππεσεν, ἀμφὶ δέ μιν θάνατος χύτο θυμοραϊστής.

 

 

Τους ανδρειωμένους έπειτα Τληπόλεμον, Επάλτην

Πύριν, Ερύμαντ’, Εύιππον, Αμφοτερόν, Ιφέα,

Εχίον του Δαμάστορος, Πολύμηλον του Αργέου,

όλους τους σμίγει επανωτούς στην γην την πολυθρέπτραν.

 

Και τότε ο μέγας Σαρπηδών άμ’ είδε του Πατρόκλου

από το χέρ’ οι άζωστοι να πέφτουν σύντροφοί του

τους ισοθέους φώναζε και ονείδιζε Λυκίους:

 

αὐτὰρ ἔπειτ᾽ Ἐρύμαντα καὶ Ἀμφοτερὸν καὶ Ἐπάλτην                                                                             

Τληπόλεμόν τε Δαμαστορίδην Ἐχίον τε Πύριν τε

Ἰφέα τ᾽ Εὔιππόν τε καὶ Ἀργεάδην Πολύμηλον

πάντας ἐπασσυτέρους πέλασε χθονὶ πουλυβοτείρῃ.

Σαρπηδὼν δ᾽ ὡς οὖν ἴδ᾽ ἀμιτροχίτωνας ἑταίρους***

χέρσ᾽ ὕπο Πατρόκλοιο Μενοιτιάδαο δαμέντας,   420

κέκλετ᾽ ἄρ᾽ ἀντιθέοισι καθαπτόμενος Λυκίοισιν·

 

 

«Λύκιοι, που φεύγετε; Εντροπή. Είν’ ώρα ν’ ανδρειευθείτε

τον άνδρα θ’ αντικρίσω εγώ, κι εγώ θα μάθω πρώτος,

ποιος είναι αυτός ο τρομερός που αφάνισε τους Τρώας,

που ανδρείων τόσων μαχητών τα γόνατα έχει λύσει.».

Είπε, και μ’ όλα τ’ άρματα επήδησε απ’ τ’ αμάξι.

 

Και άμα τον είδε ο Πάτροκλος επήδησε κι εκείνος

και ως μάχονται κυρτόνυχοι, κυρτόμυτοι πετρίτες

επάνω εις πέτραν υψηλήν με σκούξιμο μεγάλο,

όμοια κι εκείνοι με κραυγές επιάσθηκαν στην μάχην.

 

αἰδὼς ὦ Λύκιοι· πόσε φεύγετε; νῦν θοοὶ ἔστε.

ἀντήσω γὰρ ἐγὼ τοῦδ᾽ ἀνέρος, ὄφρα δαείω

ὅς τις ὅδε κρατέει καὶ δὴ κακὰ πολλὰ ἔοργε

Τρῶας, ἐπεὶ πολλῶν τε καὶ ἐσθλῶν γούνατ᾽ ἔλυσεν. 

ἦ ῥα, καὶ ἐξ ὀχέων σὺν τεύχεσιν ἆλτο χαμᾶζε.

 

Πάτροκλος δ᾽ ἑτέρωθεν ἐπεὶ ἴδεν ἔκθορε δίφρου.

οἳ δ᾽ ὥς τ᾽ αἰγυπιοὶ γαμψώνυχες ἀγκυλοχεῖλαι

πέτρῃ ἐφ᾽ ὑψηλῇ μεγάλα κλάζοντε μάχωνται,

ὣς οἳ κεκλήγοντες ἐπ᾽ ἀλλήλοισιν ὄρουσαν.         430

 

 

 

Είδε κι επόνεσ’ ο υιός του πρωτοβούλου Κρόνου

κι είπε στην Ήραν σύγκλινην ομού και αυτάδελφήν του:

 

«Αχ ! Των θνητών ο Σαρπηδών, ο περιπόθητός μου.

Να μου τον σβήσει ο Πάτροκλος, διόρισεν η μοίρα!

Κι εις δύο τώρα στοχασμούς χωρίζεται η ψυχή μου,

θα τον σηκώσω ζωντανόν απ’ τον φρικτόν αγώνα

και θα τον θέσω εις τον λαόν της κάρπιμης Λυκίας,

ή θεν’ αφήσ’ ο Πάτροκλος να σβήσει την ζωήν του.».

 

τοὺς δὲ ἰδὼν ἐλέησε Κρόνου πάϊς ἀγκυλομήτεω,

Ἥρην δὲ προσέειπε κασιγνήτην ἄλοχόν τε·

ὤ μοι ἐγών, ὅ τέ μοι Σαρπηδόνα φίλτατον ἀνδρῶν

μοῖρ᾽ ὑπὸ Πατρόκλοιο Μενοιτιάδαο δαμῆναι.

διχθὰ δέ μοι κραδίη μέμονε φρεσὶν ὁρμαίνοντι,     435

ἤ μιν ζωὸν ἐόντα μάχης ἄπο δακρυοέσσης

θείω ἀναρπάξας Λυκίης ἐν πίονι δήμῳ^,

ἦ ἤδη ὑπὸ χερσὶ Μενοιτιάδαο δαμάσσω.

 

 

Κι η Ήρα η μεγαλόφθαλμη, του αντείπε η σεβασμία :

 

«Ποιόν λόγον τώρα επρόφερες, ω φοβερέ Κρονίδη!

’νδρα θνητόν που απ’ αρχής τον έχει δεσ’ η μοίρα

απ’ τα δεσμά του άχαρου θανάτου θ’ απολύσεις;

Κάμε το. Αλλ’ όλοι οι επίλοιποι θεοί δεν θα το στέρξουν.

Κι έν’ άλλο ακόμα θα σου ειπώ, να το σκεφτείς. Αν στείλεις

τον Σαρπηδόνα ζωντανόν στα γονικά του οπίσω,

σκέψου μη και άλλος των θεών θελήσει τον υιόν του

να στείλει από τον φονικόν αγώνα στην πατρίδα.

 

τὸν δ᾽ ἠμείβετ᾽ ἔπειτα βοῶπις πότνια Ἥρη·

αἰνότατε Κρονίδη ποῖον τὸν μῦθον ἔειπες.            440

ἄνδρα θνητὸν ἐόντα πάλαι πεπρωμένον αἴσῃ

ἂψ ἐθέλεις θανάτοιο δυσηχέος ἐξαναλῦσαι;

ἔρδ᾽· ἀτὰρ οὔ τοι πάντες ἐπαινέομεν θεοὶ ἄλλοι.

ἄλλο δέ τοι ἐρέω, σὺ δ᾽ ἐνὶ φρεσὶ βάλλεο σῇσιν·

αἴ κε ζὼν πέμψῃς Σαρπηδόνα ὃν δὲ δόμον δέ,      445

φράζεο μή τις ἔπειτα θεῶν ἐθέλῃσι καὶ ἄλλος

πέμπειν ὃν φίλον υἱὸν ἀπὸ κρατερῆς ὑσμίνης·

 

 

Πολλά μάχονται ολόγυρα  στους πύργους του Πριάμου

παιδιά θεών, και συ μ’ αυτό χολήν θα τους γεννήσεις.

Αλλ’ αν σου είν’ αγαπητός και οδύρεται η καρδιά σου,

τώρ’ άφησέ τον στον φρικτόν αγώνα ν’ αποθάνει,

ως θα τον σβήσει ο Πάτροκλος ο υιός του Μενοιτίου,

 

πολλοὶ γὰρ περὶ ἄστυ μέγα Πριάμοιο μάχονται

υἱέες ἀθανάτων, τοῖσιν κότον αἰνὸν ἐνήσεις.

ἀλλ᾽ εἴ τοι φίλος ἐστί, τεὸν δ᾽ ὀλοφύρεται ἦτορ,    450

ἤτοι μέν μιν ἔασον ἐνὶ κρατερῇ ὑσμίνῃ

χέρσ᾽ ὕπο Πατρόκλοιο Μενοιτιάδαο δαμῆναι·

 

 

και άμα η ψυχή του και η πνοή έρμο το σώμ’ αφήσουν

να το σηκώσει ο Θάνατος και ο γλυκός Ύπνος κάμε

ώσπου να φθάσουν στον λαόν της άμετρης Λυκίας,

όπου αδελφοί και συγγενείς θα του σηκώσουν τάφον

και στήλην, μόνο χάρισμα του πεθαμένου ανθρώπου.».

 

 

αὐτὰρ ἐπὴν δὴ τόν γε λίπῃ ψυχή τε καὶ αἰών,

πέμπειν μιν θάνατόν τε φέρειν καὶ νήδυμον ὕπνον#

εἰς ὅ κε δὴ Λυκίης εὐρείης δῆμον ἵκωνται,              455

ἔνθά ἑ ταρχύσουσιž κασίγνητοί τε ἔται τε

τύμβῳ τε στήλῃ τε· τὸ γὰρ γέρας ἐστὶ θανόντων.

 

 

 

Κι έστερξε ό,τι είπε, των θεών και ανθρώπων ο πατέρας.

Κι αιματωμένες έβρεξε ρανίδες ουρανόθεν

τιμώντας τον γλυκόν του υιόν, που έμελλε στην Τροίαν

να πέσει από τον Πάτροκλον μακράν απ’ την πατρίδα.

 

Και οπόταν επροχώρησαν κι εβρέθηκαν αντίκρυ

του Σαρπηδόνος τον λαμπρόν ακόλουθον ανδρείον

Θρασύμηλον ο Πάτροκλος κάτω από την γαστέρα

κτύπησε και άφησε νεκρόν. Και ο Σαρπηδών την λόγχην

ακόντισε στον Πάτροκλον χαμέν’, αλλά τον ίππον

ελάβωσε τον Πήδασον, στην δεξιάν του πλάτην.

Αγκομαχώντας βόγγησε και έπεσε στο χώμα

εκείνο κι εξεψύχησε, και ως είδαν έμπροσθέν τους

 

ὣς ἔφατ᾽, οὐδ᾽ ἀπίθησε πατὴρ ἀνδρῶν τε θεῶν τε·

αἱματοέσσας δὲ ψιάδας κατέχευεν ἔραζε

παῖδα φίλον τιμῶν, τόν οἱ Πάτροκλος ἔμελλε       460

φθίσειν ἐν Τροίῃ ἐριβώλακι τηλόθι πάτρης.

οἳ δ᾽ ὅτε δὴ σχεδὸν ἦσαν ἐπ᾽ ἀλλήλοισιν ἰόντες,

ἔνθ᾽ ἤτοι Πάτροκλος ἀγακλειτὸν Θρασύμηλον,

ὅς ῥ᾽ ἠῢς θεράπων Σαρπηδόνος ἦεν ἄνακτος,

τὸν βάλε νείαιραν κατὰ γαστέρα, λῦσε δὲ γυῖα.   465

Σαρπηδὼν δ᾽ αὐτοῦ μὲν ἀπήμβροτε δουρὶ φαεινῷ

δεύτερον ὁρμηθείς, ὃ δὲ Πήδασον οὔτασεν ἵππον

ἔγχεϊ δεξιὸν ὦμον· ὃ δ᾽ ἔβραχε θυμὸν ἀΐσθων,

κὰδ δ᾽ ἔπεσ᾽ ἐν κονίῃσι μακών, ἀπὸ δ᾽ ἔπτατο θυμός.

 

 

να κείτεται ο παράζυγος ξεσμίγουν τ’ άλλα δύο,

τρίζει ο ζυγός κι εμπλέκονται κακά τα χαλινάρια

κι ήβρε το τέλος του κακού ο μέγας Αυτομέδων.

Το μακρύ ξίφος έσυρε απ’ το παχύ μερί του,

ξεκόφτει τον παράσειρον ως αστραπή κι εκείνα

έσιασαν μες στους χαλινούς, ως πρώτα τανυσμένα.

Και πάλιν έσμιγαν αυτοί στον φονικόν αγώνα.

 

τὼ δὲ διαστήτην, κρίκε δὲ ζυγόν, ἡνία δέ σφι        470

σύγχυτ᾽, ἐπεὶ δὴ κεῖτο παρήορος ἐν κονίῃσι.

τοῖο μὲν Αὐτομέδων δουρικλυτὸς εὕρετο τέκμωρ·

σπασσάμενος τανύηκες ἄορ παχέος παρὰ μηροῦ

ἀΐξας ἀπέκοψε παρήορον οὐδ᾽ ἐμάτησε·

τὼ δ᾽ ἰθυνθήτην, ἐν δὲ ῥυτῆρσι τάνυσθεν·               475

τὼ δ᾽ αὖτις συνίτην ἔριδος πέρι θυμοβόροιο.

 

 

Και πάλιν ρίχνει ο Σαρπηδών χαμένα το κοντάρι

και του Πατρόκλου εξάκρισεν αριστερά τον ώμον

η λόγχη δεν τον λάβωσε. Κατόπιν με κοντάρι

ακόντισεν ο Πάτροκλος, αλλ’ όχι αυτός χαμένα,

αλλ’ όπου το διάφραγμα συνέχει την καρδίαν.

Κι έπεσεν όπως πέφτει η δρυς ή λεύκα ή φουντωμένος

υψηλός πεύκος, πόκοψαν τεχνίτες εις τα όρη

με αξίνες νεοτρόχιστες, μ’ αυτό να στήσουν πλοίον.

 

ἔνθ᾽ αὖ Σαρπηδὼν μὲν ἀπήμβροτε δουρὶ φαεινῷ,

Πατρόκλου δ᾽ ὑπὲρ ὦμον ἀριστερὸν ἤλυθ᾽ ἀκωκὴ

ἔγχεος, οὐδ᾽ ἔβαλ᾽ αὐτόν· ὃ δ᾽ ὕστερος ὄρνυτο χαλκῷ

Πάτροκλος· τοῦ δ᾽ οὐχ ἅλιον βέλος ἔκφυγε χειρός,    

ἀλλ᾽ ἔβαλ᾽ ἔνθ᾽ ἄρα τε φρένες ἔρχαται ἀμφ᾽ ἁδινὸν κῆρ.

ἤριπε δ᾽ ὡς ὅτε τις δρῦς ἤριπεν ἢ ἀχερωῒς

ἠὲ πίτυς βλωθρή, τήν τ᾽ οὔρεσι τέκτονες ἄνδρες

ἐξέταμον πελέκεσσι νεήκεσι νήϊον εἶναι·

 

 

Όμοια ξαπλώθη αυτός εμπρός εις το ζεμένο αμάξι

με βογγητό κι εφούκτωσε το αιματωμένο χώμα.

Και ως ταύρος μεγαλόψυχος, λεοντάρι αν τον ξεσχίζει

με τα φρικτά σιαγόνια του, μέσα εις βοδιών αγέλην

μούγγρισμα βγάζει ως ξεψυχά. Παρόμοια των Λυκίων

ο αρχηγός, που φόνευεν η λόγχη του Πατρόκλου,

φυσομανούσε κι έκραζε κατ’ όνομα τον φίλον:

 

ὣς ὃ πρόσθ᾽ ἵππων καὶ δίφρου κεῖτο τανυσθεὶς   485

βεβρυχὼς κόνιος δεδραγμένος αἱματοέσσης.

ἠΰτε ταῦρον ἔπεφνε λέων ἀγέληφι μετελθὼν

αἴθωνα μεγάθυμον ἐν εἰλιπόδεσσι βόεσσι,

ὤλετό τε στενάχων ὑπὸ γαμφηλῇσι λέοντος,

ὣς ὑπὸ Πατρόκλῳ Λυκίων ἀγὸς ἀσπιστάων      490

κτεινόμενος μενέαινε, φίλον δ᾽ ὀνόμηνεν ἑταῖρον·

 

 

«Γλυκέ μου Γλαύκε, ανίκητε μες στους ανδρειωμένους,

ώρα είναι τούτη να φανείς πολεμιστής γενναίος,

τώρα με πόθον ν’ ακουσθείς τον τρόμον του πολέμου.

Και των Λυκίων πρώτα ειπέ στους πρώτους πολεμάρχους

εδώ στον Σαρπηδόνα εμπρός την λόγχην να προβάλλουν,

με το κοντάρι σου και συ πολέμα να με σώσεις.

 

Γλαῦκε πέπον πολεμιστὰ μετ᾽ ἀνδράσι νῦν σε μάλα χρὴ

αἰχμητήν τ᾽ ἔμεναι καὶ θαρσαλέον πολεμιστήν·

νῦν τοι ἐελδέσθω πόλεμος κακός, εἰ θοός ἐσσι.

πρῶτα μὲν ὄτρυνον Λυκίων ἡγήτορας ἄνδρας   495

πάντῃ ἐποιχόμενος Σαρπηδόνος ἀμφιμάχεσθαι·

αὐτὰρ ἔπειτα καὶ αὐτὸς ἐμεῦ πέρι μάρναο χαλκῷ.

 

 

Αισχύνη και όνειδος για σε θα είμαι επί ζωής σου,

αν αφού έπεσα νεκρός κατά τα κοίλα πλοία

μου πάρουν τ’ άρματα οι Αχαιοί. Αλλ’ ανδρειέψου, φίλε,

και όλα τα πλήθη εμψύχωσεν. Τα μάτια εκεί του κλείει

και τα ρουθούνια ο θάνατος. Πατώντας τον στο στήθος

μαζί μ’ όλους τους πνεύμονας την λόγχην ανασπάει,

την άκρην έπειτα τραβά και αντάμα η ψυχή του.

 

 

σοὶ γὰρ ἐγὼ καὶ ἔπειτα κατηφείη καὶ ὄνειδος

ἔσσομαι ἤματα πάντα διαμπερές, εἴ κέ μ᾽ Ἀχαιοὶ

τεύχεα συλήσωσι νεῶν ἐν ἀγῶνι πεσόντα.           500

ἀλλ᾽ ἔχεο κρατερῶς, ὄτρυνε δὲ λαὸν ἅπαντα.

ὣς ἄρα μιν εἰπόντα τέλος θανάτοιο κάλυψεν

ὀφθαλμοὺς ῥῖνάς θ᾽· ὃ δὲ λὰξ ἐν στήθεσι βαίνων

ἐκ χροὸς ἕλκε δόρυ, προτὶ δὲ φρένες αὐτῷ ἕποντο·

τοῖο δ᾽ ἅμα ψυχήν τε καὶ ἔγχεος ἐξέρυσ᾽ αἰχμήν.  505

 

 

Και οι Μυρμιδόνες κράτησαν τους ίππους που εφυσούσαν

να φύγουν αφού ερήμωσε τ’ αμάξι των κυρίων.

Και ο Γλαύκος ως τον άκουσεν εράισε η καρδιά του

του πόνου ότι δεν δυνονταν να δράμει βοηθός του

κι έπιανε τον βραχίονα σφικτά με την παλάμην,

ότι τον έκοφτε η πληγή που ο Τεύκρος με κοντάρι

του είχε κάμει την στιγμήν όπου στο μέγα τείχος

ορμούσε από τον όλεθρον να σώσει τους συντρόφους.

 

Μυρμιδόνες δ᾽ αὐτοῦ σχέθον ἵππους φυσιόωντας

ἱεμένους φοβέεσθαι, ἐπεὶ λίπον ἅρματ᾽ ἀνάκτων.

Γλαύκῳ δ᾽ αἰνὸν ἄχος γένετο φθογγῆς ἀΐοντι·

ὠρίνθη δέ οἱ ἦτορο ὅ τ᾽ οὐ δύνατο προσαμῦναι.

χειρὶ δ᾽ ἑλὼν ἐπίεζε βραχίονα· τεῖρε γὰρ αὐτὸν    510

ἕλκος, ὃ δή μιν Τεῦκρος ἐπεσσύμενον βάλεν ἰῷ^^

τείχεος ὑψηλοῖο, ἀρὴν ἑτάροισιν ἀμύνων.

 

 

 

ß                                                            à

G

  

* Να θυμίσουμε πως  τον  Κάλχαντα, στην Ραψωδία Α στ. 69, τον  ονομάζει  ΘΕΣΤΟΡΙΔΗ.  Εδώ, στην  Ραψωδία Π, αναφέρεται σε Λύκιο πολεμιστή.

ΗΝΟΨ = λαμπρός # αγλαός # ακτινοβόλος # αστραποβόλος # αστραφτερός # γυαλιστερός # ουράνιος # προερχόμενος από τον ουρανό



**  Περιγραφή Κατακλυσμού.

 

***  Ολοι αυτοι ήταν Λύκιοι, σύντροφοι του Σαρπηδόνα.

 

^  Κατι που έχει ξαναγίνει με τον Πάρη, τον οποίο πήρε μέσα από την μονομαχία του με τον Μενέλαο [βλ. ΡΑΨΩΔΙΑ Γ, στ. 380], η Αφροδίτη, και με τον Αινεία, που πάλι η Αφροδίτη τον απομάκρυνε από την μάχη όντας ετοιμοθάνατος [βλ. ΡΑΨΩΔΙΑ Ε, στ. 311].

 

#  Είναι γνωστή η απεικίνιση του νεκρού Σαρπηδόνα όπου μεταφέρουν το σώμα του ο Θάνατος και ο Υπνος βλ. Εικόνα].

 

 

ž ΤΑΡΧΥΩ = ενταφιάζω # κηδεύω, ΤΑΡΧΑΝΟΝ = πένθος, ΤΑΡΧΑΝΙΟΣ = επιτάφιος. [ΤΑΡΙΧΕΥΩ]

TARQUINIA = περιοχη στην αρχαία Ιταλία, στο Λάτιο. Οι ανασκαφές που έγιναν εκεί το 1900 έφεραν στο φως την αρχαία Ετρουτσκική πόλη  των Ταρκίνιων, της οποίας ιδιαίτερα σημαντικό σημείο είναι η ΝΕΚΡΟΠΟΛΗ με τον πλούσιο διακοσμο και τους υπόγειους θαλάμους. Η αρχή της πόλης βρίσκεται στον 10ο αιώνα π.Χ. με την πρόοδο της Εποχής του Σιδήρου στην Ιταλία.

 

 

ο  Ισως μια  συσχέτιση-αναφορά στην καταγωγή του Γλαύκου, από τον Βελλερεφόντη και την Κ-όρινθο...

ΟΡΙΝΩ = διεγείρομαι, ανησυχώ, τρομοκρατώ, εγείρω, σηκώνω, ερεθίζω, εξοργιζω.

ριζα ΟΡΝΥΜΙ

 

 

^^  Βλ. ΡΑΨΩΔΙΑ Μ, στ. 387, όπου ο Τεύκρος πληγώνει με βέλος τον Γλαύκο στο χέρι, και μετά φεύγει γρήγορα για να μην τον δουν οι Αχαιοί και τον επιπλήξουν, γιατι ο Γλαύκος είναι απόγονος του Βελλερεφόντη.