ΙΛΙΑΔΟΣ  -  ΡΑΨΩΔΙΑ  Ρ΄

(στίχοι  : 183-365)

[Μετάφραση : ΙΑΚΩΒΟΥ  ΠΟΛΥΛΑ]

 

Είπε κι εσήκωσε φωνήν μεγάλην εις τους Τρώας:

 

«Τρώες, Λύκιοι, Δάρδανοι και σεις κονταρομάχοι,

άνδρες, φανείτε μ’ όλην σας την δύναμιν, ω φίλοι,

τ’ άρματα όσο να ζωσθώ τα ωραία του Αχιλλεως,

που εφόνευσα τον Πάτροκλον και λάφυρα τα επήρα.».

 

ὣς εἰπὼν Τρώεσσιν ἐκέκλετο μακρὸν ἀΰσας·

Τρῶες καὶ Λύκιοι καὶ Δάρδανοι ἀγχιμαχηταί,

ἀνέρες ἔστε φίλοι, μνήσασθε δὲ θούριδος ἀλκῆς,     185

ὄφρ᾽ ἂν ἐγὼν Ἀχιλῆος ἀμύμονος ἔντεα δύω

καλά, τὰ Πατρόκλοιο βίην ἐνάριξα κατακτάς.

 

 

Αυτά είπε και ανεχώρησεν ο λοφοσείστης Έκτωρ.

Κι εχύθηκεν ως αστραπή, να φθάσει τους συντρόφους,

οπού στην πόλην έφερναν τα όπλα του Αχιλλέως

και όχι μακράν τους πρόφθασεν. Και ανάμερ’ απ’ την μάχην

εστάθη, την πολύθρηνον, τα όπλα να ξαλλάξει,

και στην αγίαν Ίλιον να φέρουν τα δικά του

στους Τρώας έδωσε, και αυτός τ’ αθάνατα εζωνόνταν

του Αχιλλέως, που οι θεοί χαρίσαν του πατρός του.

Και τούτος, όταν γέρασε τα έδωκε του υιού του.

Αλλά ο υιός δε γέρασε στα όπλα του πατρός του.

 

ὣς ἄρα φωνήσας ἀπέβη κορυθαίολος Ἕκτωρ

δηΐου ἐκ πολέμοιο· θέων δ᾽ ἐκίχανεν ἑταίρους

ὦκα μάλ᾽ οὔ πω τῆλε ποσὶ κραιπνοῖσι μετασπών,    

οἳ προτὶ ἄστυ φέρον κλυτὰ τεύχεα Πηλεΐωνος.

στὰς δ᾽ ἀπάνευθε μάχης πολυδακρύου ἔντε᾽ ἄμειβεν·

ἤτοι ὃ μὲν τὰ ἃ δῶκε φέρειν προτὶ Ἴλιον ἱρὴν

Τρωσὶ φιλοπτολέμοισιν, ὃ δ᾽ ἄμβροτα τεύχεα δῦνε

Πηλεΐδεω Ἀχιλῆος ἅ οἱ θεοὶ Οὐρανίωνες              195

πατρὶ φίλῳ ἔπορον· ὃ δ᾽ ἄρα ᾧ παιδὶ ὄπασσε

γηράς· ἀλλ᾽ οὐχ υἱὸς ἐν ἔντεσι πατρὸς ἐγήρα.

 

 

Και άμα τον είδε ο βροντητής Κρονίδης κατά μέρος

τα άρματα να ζώνεται του θείου Αχιλλέως,

εκίνησε την κεφαλήν κι έλεγε μέσα ο νους του:

 

τὸν δ᾽ ὡς οὖν ἀπάνευθεν ἴδεν νεφεληγερέτα Ζεὺς

τεύχεσι Πηλεΐδαο κορυσσόμενον θείοιο,

κινήσας ῥα κάρη προτὶ ὃν μυθήσατο θυμόν·         200

 

 

«Ω δύστυχε, δεν εννοείς τον θάνατον κοντά σου,

και τ’ άφθαρτ’ άρματα  φορείς του πρώτου πολεμάρχου,

και την ανδραγαθίαν του τόσον τρομάζουν και άλλοι.

Και σύντροφον του φόνευσες καλόν και ανδρειωμένον,

και άσχημα τον εγύμνωσες απ’ την αρματωσιά του.

Αλλά κάν τώρα δύναμην και νίκην θα σου δώσω

αφού δεν μέλλει σπίτι σου να γύρεις απ’ την μάχην,

η Ανδρομάχη τ’ άρματα να λάβει του Αχιλλέως.».

 

ἆ δείλ᾽ οὐδέ τί τοι θάνατος καταθύμιός ἐστιν

ὃς δή τοι σχεδὸν εἶσι· σὺ δ᾽ ἄμβροτα τεύχεα δύνεις

ἀνδρὸς ἀριστῆος, τόν τε τρομέουσι καὶ ἄλλοι·

τοῦ δὴ ἑταῖρον ἔπεφνες ἐνηέα τε κρατερόν τε,

τεύχεα δ᾽ οὐ κατὰ κόσμον ἀπὸ κρατός τε καὶ ὤμων 

εἵλευ· ἀτάρ τοι νῦν γε μέγα κράτος ἐγγυαλίξω,

τῶν ποινὴν ὅ τοι οὔ τι μάχης ἐκνοστήσαντι

δέξεται Ἀνδρομάχη κλυτὰ τεύχεα Πηλεΐωνος.

 

 

Είπε, τα μαύρα φρύδια του χαμήλωσε ο Κρονίδης

και άρμωσε την αρματωσιά στου Έκτορος το σώμα.

Μέσα του εμπήκε φοβερός ο Άρης και τα μέλη

άναψαν όλα δύναμη. Και στους λαμπρούς συμμάχους

κραυγάζοντας προχώρησε κι επρόσφερνεν εις όλους,

ως έλαμπε μες στ’ άρματα  του θείου Αχιλλέα.

Κι έναν προς έναν εύρηκε στην μάχην να εμψυχώσει,

τον Μέσθλην, τον Θερσίλοχον, τον Μέδοντα, τον Γλαύκον,

τον Φόρκυν, τον Ιππόθοον και τον Αστεροπαίον.

Μ’ εκείνους τον Δεισήνορα ομού και τον Χρομίον,

τον ορνεοσκόπον Έννομον και προς εκείνους είπε:

 

ἦ καὶ κυανέῃσιν ἐπ᾽ ὀφρύσι νεῦσε Κρονίων.

Ἕκτορι δ᾽ ἥρμοσε τεύχε᾽ ἐπὶ χροΐ, δῦ δέ μιν Ἄρης  210

δεινὸς ἐνυάλιος, πλῆσθεν δ᾽ ἄρα οἱ μέλε᾽ ἐντὸς

ἀλκῆς καὶ σθένεος· μετὰ δὲ κλειτοὺς ἐπικούρους

βῆ ῥα μέγα ἰάχων· ἰνδάλλετο δέ σφισι πᾶσι

τεύχεσι λαμπόμενος μεγαθύμου Πηλεΐωνος.

ὄτρυνεν δὲ ἕκαστον ἐποιχόμενος ἐπέεσσι                  215

Μέσθλην τε Γλαῦκόν τε Μέδοντά τε Θερσίλοχόν τε

Ἀστεροπαῖόν τε Δεισήνορά θ᾽ Ἱππόθοόν τε

Φόρκυν τε Χρομίον τε καὶ Ἔννομον οἰωνιστήν*·

τοὺς ὅ γ᾽ ἐποτρύνων ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·

 

 

«Των περιοίκων βοηθών άπειρα γένη, ακούτε.

Όταν από τες χώρες σας σας έφερα εδώ πέρα,

δεν εζητούσα του λαού ν’ αυξήσω εγώ το πλήθος,

αλλά για τες γυναίκες μας και τα μικρά παιδιά μας

των φιλομάχων Αχαιών μ’ ανδρειά ν’ αντιταχθείτε.

Όθεν και γενναιότερην να κάμω την ψυχήν σας,

δώρα σας δίδω και τροφές και πάσχουν οι λαοί μου.

Εμπρός λοιπόν καθένας σας στην μάχην ή να πέσει

ή να σωθεί και η σύσμιξις τούτ’ έχει του πολέμου.

Και όποιος τον Αίαντα μπορεί να σπρώξει και να σύρει

τον Πάτροκλον, αν και νεκρόν, στες φάλαγγες των Τρώων

σ’ αυτόν τα μισά λάφυρα θα δώσω, κι εγώ τ’ άλλα

μισά θα πάρω. Και όσο εγώ, θα δοξασθεί κι εκείνος.».

 

κέκλυτε μυρία φῦλα περικτιόνων ἐπικούρων·

οὐ γὰρ ἐγὼ πληθὺν διζήμενος οὐδὲ χατίζων

ἐνθάδ᾽ ἀφ᾽ ὑμετέρων πολίων ἤγειρα ἕκαστον,

ἀλλ᾽ ἵνα μοι Τρώων ἀλόχους καὶ νήπια τέκνα

προφρονέως ῥύοισθε φιλοπτολέμων ὑπ᾽ Ἀχαιῶν.

τὰ φρονέων δώροισι κατατρύχω καὶ ἐδωδῇ      225

λαούς, ὑμέτερον δὲ ἑκάστου θυμὸν ἀέξω.

τώ τις νῦν ἰθὺς τετραμμένος ἢ ἀπολέσθω

ἠὲ σαωθήτω· ἣ γὰρ πολέμου ὀαριστύς.

ὃς δέ κε Πάτροκλον καὶ τεθνηῶτά περ ἔμπης

Τρῶας ἐς ἱπποδάμους ἐρύσῃ, εἴξῃ δέ οἱ Αἴας,       230

ἥμισυ τῷ ἐνάρων ἀποδάσσομαι, ἥμισυ δ᾽ αὐτὸς

ἕξω ἐγώ· τὸ δέ οἱ κλέος ἔσσεται ὅσσον ἐμοί περ.

 

 

Είπε, κι εκείνοι ορμητικά στους Δαναούς χυθήκαν

με τα κοντάρια σηκωτά. Και τον νεκρόν θαρρούσαν

ν’ αρπάξουν απ’ τον Αίαντα τον Τελαμωνιάδην.

Μωροί ! Κι επάνω στον νεκρόν πολλούς θενά θερίσει.

Τότε προς τον ανδράγαθον Μενέλαον είπ’ ο Αίας:

 

ὣς ἔφαθ᾽, οἳ δ᾽ ἰθὺς Δαναῶν βρίσαντες ἔβησαν

δούρατ᾽ ἀνασχόμενοι· μάλα δέ σφισιν ἔλπετο θυμὸς

νεκρὸν ὑπ᾽ Αἴαντος ἐρύειν Τελαμωνιάδαο            235

νήπιοι· ἦ τε πολέσσιν ἐπ᾽ αὐτῷ θυμὸν ἀπηύρα.

καὶ τότ᾽ ἄρ᾽ Αἴας εἶπε βοὴν ἀγαθὸν Μενέλαον·

 

 

«Αγαπητέ Μενέλαε, δεν έχω ελπίδα πλέον

να γύρωμεν απ’ τον πόλεμον εμείς εις την πατρίδα.

Ο πεθαμένος Πάτροκλος δεν με τρομάζει τόσο

που άφευκτα σκύλοι Τρωικοί κι όρνεα θα τον φάγουν,

όσο η δική μου κεφαλή μην πάθει και η δική σου.

Έρχεται ο Έκτωρ και μ’ αυτόν μαυρίλα του πολέμου

και αφανισμός μας εύρηκε. Αλλά στους πολεμάρχους

βάλε φωνήν των Δαναών, ίσως κανείς ακούσει.».

 

ὦ πέπον ὦ Μενέλαε διοτρεφὲς οὐκέτι νῶϊ

ἔλπομαι αὐτώ περ νοστησέμεν ἐκ πολέμοιο.

οὔ τι τόσον νέκυος περιδείδια Πατρόκλοιο,          240

ὅς κε τάχα Τρώων κορέει κύνας ἠδ᾽ οἰωνούς,

ὅσσον ἐμῇ κεφαλῇ περιδείδια μή τι πάθῃσι,

καὶ σῇ, ἐπεὶ πολέμοιο νέφος περὶ πάντα καλύπτει

Ἕκτωρ, ἡμῖν δ᾽ αὖτ᾽ ἀναφαίνεται αἰπὺς ὄλεθρος.

ἀλλ᾽ ἄγ᾽ ἀριστῆας Δαναῶν κάλει, ἤν τις ἀκούσῃ. 245

 

 

 

Είπε και τον υπάκουσεν ο ανδράγαθος Ατρείδης,

και στριγγήν έσυρε φωνήν των Δαναών και είπε:

 

«Ω πολεμάρχοι αγαπητοί, προστάτες των Αργείων,

ίσως οι Ατρείδες προτιμούν και πίνετε μαζί τους

από τα δώρα του κοινού και ορίζετε καθένας

τα πλήθη, και τιμήν ο Ζευς και δόξαν σας χαρίζει.

Μου είναι δύσκολο να ιδώ στην φλόγα του πολέμου,

καθέναν απ’ τους αρχηγούς. Αλλά και αφ’ εαυτού του

κανείς ας έλθει κι έλεγχον ας φοβηθεί η ψυχή του

αν γίνει ο Πάτροκλος χαρά των σκύλων της Τρωάδος.».

 

ὣς ἔφατ᾽, οὐδ᾽ ἀπίθησε βοὴν ἀγαθὸς Μενέλαος,

ἤϋσεν δὲ διαπρύσιον Δαναοῖσι γεγωνώς·

ὦ φίλοι Ἀργείων ἡγήτορες ἠδὲ μέδοντες

οἵ τε παρ᾽ Ἀτρεΐδῃς Ἀγαμέμνονι καὶ Μενελάῳ

δήμια πίνουσιν καὶ σημαίνουσιν ἕκαστος              250

λαοῖς· ἐκ δὲ Διὸς τιμὴ καὶ κῦδος ὀπηδεῖ.

ἀργαλέον δέ μοί ἐστι διασκοπιᾶσθαι ἕκαστον

ἡγεμόνων· τόσση γὰρ ἔρις πολέμοιο δέδηεν·

ἀλλά τις αὐτὸς ἴτω, νεμεσιζέσθω δ᾽ ἐνὶ θυμῷ

Πάτροκλον Τρῳῇσι κυσὶν μέλπηθρα γενέσθαι.     255

 

 

Είπε κι ευθύς τον άκουσεν ο Οϊλιάδης Αίας

και πρώτος ήλθε με σπουδήν απ’ όπου επολεμούσε.

Κατόπιν ο Ιδομενεύς, μ’ αυτόν και ο Μηριόνης,

ακόλουθός του, ισόπαλος του ανθρωποφόνου Άρη.

Και ποιος στο πνεύμα του να ειπεί τα ονόματα ημπορούσε

των άλλων που κατόπι του τον πόλεμον ανάψαν;

Σύσσωμ’ οι Τρώες κτύπησαν εμπρός και ο Έκτωρ πρώτος.

 

ὣς ἔφατ᾽, ὀξὺ δ᾽ ἄκουσεν Ὀϊλῆος ταχὺς Αἴας·

πρῶτος δ᾽ ἀντίος ἦλθε θέων ἀνὰ δηϊοτῆτα,

τὸν δὲ μετ᾽ Ἰδομενεὺς καὶ ὀπάων Ἰδομενῆος

Μηριόνης ἀτάλαντος Ἐνυαλίῳ ἀνδρειφόντῃ.

τῶν δ᾽ ἄλλων τίς κεν ᾗσι φρεσὶν οὐνόματ᾽ εἴποι,  260

ὅσσοι δὴ μετόπισθε μάχην ἤγειραν Ἀχαιῶν;

Τρῶες δὲ προὔτυψαν ἀολλέες· ἦρχε δ᾽ ἄρ᾽ Ἕκτωρ.

 

 

Και όπως εκεί που ροβολά διογέννητο ποτάμι

στο ρεύμα ενάντια η θάλασσα κύμα ξερνά μεγάλο

κι οι ακρογιαλιές αντιβοούν στον βρόντον της θαλάσσης,

με τόσην όρμησαν βοήν οι Τρώες και τριγύρω

στον Πάτροκλον οι Αχαιοί με μια ψυχή, στεκόνταν

φραγμένοι στες ασπίδες των. Και στα λαμπρά τους κράνη

σκοτάδι ολόγυρα βαθύ τους έχυσε ο Κρονίδης,

ότ και πριν τον Πάτροκλον καλόθελε, όταν ζούσε

του Αχιλλέως σύντροφος, και μισητό του εφάνη

να γίνει εκείνος άρπαγμα των σκύλων της Τρωάδος,

και τους συντρόφους κίνησε γι’ αυτόν να πολεμήσουν.

 

ὡς δ᾽ ὅτ᾽ ἐπὶ προχοῇσι διιπετέος ποταμοῖο

βέβρυχεν μέγα κῦμα ποτὶ ῥόον, ἀμφὶ δέ τ᾽ ἄκραι

ἠϊόνες βοόωσιν ἐρευγομένης ἁλὸς ἔξω,                   265

τόσσῃ ἄρα Τρῶες ἰαχῇ ἴσαν. αὐτὰρ Ἀχαιοὶ

ἕστασαν ἀμφὶ Μενοιτιάδῃ ἕνα θυμὸν ἔχοντες

φραχθέντες σάκεσιν χαλκήρεσιν· ἀμφὶ δ᾽ ἄρά σφι

λαμπρῇσιν κορύθεσσι Κρονίων ἠέρα πολλὴν

χεῦ᾽, ἐπεὶ οὐδὲ Μενοιτιάδην ἔχθαιρε πάρος γε,       270

ὄφρα ζωὸς ἐὼν θεράπων ἦν Αἰακίδαο·

μίσησεν δ᾽ ἄρα μιν δηΐων κυσὶ κύρμα γενέσθαι

Τρῳῇσιν· τὼ καί οἱ ἀμυνέμεν ὦρσεν ἑταίρους.

 

 

Και πρώτα οι Τρώες έσπρωξαν τους Αχαιούς, που οπίσω

επόδισαν και τον νεκρόν αφήκαν και κανέναν

οι Τρώες οι περήφανοι δεν πήραν με τες λόγχες

αλλ΄ετραβούσαν τον νεκρόν. Αλλ’ όμως δεν αργήσαν

να ορμήσουν πάλιν οι Αχαιοί σπρωγμένοι απ’ τον γενναίον,

τον Αίαντα οπού δεύτερος του θαυμαστού Πηλείδη,

των Δαναών επρώτευε στο σώμα και στα έργα.

 

ὦσαν δὲ πρότεροι Τρῶες ἑλίκωπας Ἀχαιούς·

νεκρὸν δὲ προλιπόντες ὑπέτρεσαν, οὐδέ τιν᾽ αὐτῶν  

Τρῶες ὑπέρθυμοι ἕλον ἔγχεσιν ἱέμενοί περ,

ἀλλὰ νέκυν ἐρύοντο· μίνυνθα δὲ καὶ τοῦ Ἀχαιοὶ

μέλλον ἀπέσσεσθαι· μάλα γάρ σφεας ὦκ᾽ ἐλέλιξεν

Αἴας, ὃς περὶ μὲν εἶδος, περὶ δ᾽ ἔργα τέτυκτο

τῶν ἄλλων Δαναῶν μετ᾽ ἀμύμονα Πηλεΐωνα.     280

 

 

Και απ’ τους προμάχους όρμησαν με την ανδρειάν αγρίου

χοίρου, που μες στα σύλλογγα βουνά κατασκορπίζει,

καθώς τινάζεται με ορμήν, άνδρες ομού και σκύλους.

Όμοια και ο Αίας, ο λαμπρός υιός του Τελαμώνος,

εύκολα κατασκόρπισε τες φάλαγγες των Τρώων,

που εκύκλωναν τον Πάτροκλον θαρρώντας να τον σύρουν

επάνω εις την πόλην τους και δόξαν ν’ αποκτήσουν.

 

ἴθυσεν δὲ διὰ προμάχων συῒ εἴκελος ἀλκὴν

καπρίῳ, ὅς τ᾽ ἐν ὄρεσσι κύνας θαλερούς τ᾽ αἰζηοὺς

ῥηϊδίως ἐκέδασσεν, ἑλιξάμενος διὰ βήσσας·

ὣς υἱὸς Τελαμῶνος ἀγαυοῦ φαίδιμος Αἴας

ῥεῖα μετεισάμενος Τρώων ἐκέδασσε φάλαγγας     285

οἳ περὶ Πατρόκλῳ βέβασαν, φρόνεον δὲ μάλιστα

ἄστυ πότι σφέτερον ἐρύειν καὶ κῦδος ἀρέσθαι.

 

 

Κι εκεί του Λήθου Πελασγού το δοξασμένο αγόρι

ο Ιππόθοος τον ποδόσερνε, στον δυνατόν αγώνα,

από τα νεύρα με λουρί δεμένον εις την φτέρναν,

των Τρώων και του Έκτορος προς χάριν, αλλ’ εκείνος

έπαθεν, ουδέ πρόφθασε κανένας να τον σώσει.

Τούτον ο Τελαμώνιος, ορμώντας μες στο πλήθος,

αντίκρισε κι εκτύπησε στην περικεφαλαία.

 

ἤτοι τὸν Λήθοιο Πελασγοῦ φαίδιμος υἱὸς

Ἱππόθοος ποδὸς ἕλκε κατὰ κρατερὴν ὑσμίνην

δησάμενος τελαμῶνι παρὰ σφυρὸν ἀμφὶ τένοντας#    

Ἕκτορι καὶ Τρώεσσι χαριζόμενος· τάχα δ᾽ αὐτῷ

ἦλθε κακόν, τό οἱ οὔ τις ἐρύκακεν ἱεμένων περ.

τὸν δ᾽ υἱὸς Τελαμῶνος ἐπαΐξας δι᾽ ὁμίλου

πλῆξ᾽ αὐτοσχεδίην κυνέης διὰ χαλκοπαρῄου·

 

 

Από την λόγχην έσκασε το φουντωμένο κράνος,

ότι το χέρ’ ήταν βαρύ και μέγα το κοντάρι,

και απ’ την πληγήν ο εγκέφαλος πετάχθη στο στελιάρι

αιματωμένος. Νέκρωσαν τα μέλη του και αφήκε

από τα χέρια του στην γην  το πόδι του Πατρόκλου.

Κι επίστομ’ έπεσε νεκρός εις του νεκρού το πλάγι

από την Λάρισαν μακράν, και τους γλυκούς γονείς του

δεν αντιγεροκόμησεν, ότ’ η ζωή του εκόπη

απ’ του μεγάλου Αίαντος το δυνατό κοντάρι.

 

ἤρικε δ᾽ ἱπποδάσεια κόρυς περὶ δουρὸς ἀκωκῇ     295

πληγεῖσ᾽ ἔγχεΐ τε μεγάλῳ καὶ χειρὶ παχείῃ,

ἐγκέφαλος δὲ παρ᾽ αὐλὸν ἀνέδραμεν ἐξ ὠτειλῆς

αἱματόεις· τοῦ δ᾽ αὖθι λύθη μένος, ἐκ δ᾽ ἄρα χειρῶν

Πατρόκλοιο πόδα μεγαλήτορος ἧκε χαμᾶζε

κεῖσθαι· ὃ δ᾽ ἄγχ᾽ αὐτοῖο πέσε πρηνὴς ἐπὶ νεκρῷ  300

τῆλ᾽ ἀπὸ Λαρίσης ἐριβώλακος, οὐδὲ τοκεῦσι

θρέπτρα φίλοις ἀπέδωκε, μινυνθάδιος δέ οἱ αἰὼν

ἔπλεθ᾽ ὑπ᾽ Αἴαντος μεγαθύμου δουρὶ δαμέντι.

 

 

Ο Έκτωρ τότε ακόντισε στον Αίαντα με λόγχην.

Τον είδε αυτός κι εξέφυγε το χάλκινο κοντάρι.

Και τον Σχεδίον, γέννημα του ανδρειωμένου Ιφίτου,

μες στους Φωκείς ασύγκριτον, που στην λαμπράν Πανόπην

εκατοικούσ’ εκεί πολλών ανθρώπων βασιλέας,

ο Έκτωρ τον εκτύπησε στην κλείδωσιν και η λόγχη

κάτω απ’ τον ώμον πέρασε. Κι επάνω του εβροντήσαν

τ’ άρματα καθώς έπεσε. Και ο Αίας τον ανδρείον

Φόρκυν’ υιόν του Φαίνοπος, που εστήθη εμπρός στο σώμα

του Ιπποθόου, κτύπησε στην μέσην της κοιλίας,

του έσπασε τον θώρακα και του’φαγεν η λόγχη

τ’ άντερα. Κι έπεσεν αυτού κι εφούκτωσε το χώμα.

 

Ἕκτωρ δ᾽ αὖτ᾽ Αἴαντος ἀκόντισε δουρὶ φαεινῷ·

ἀλλ᾽ ὃ μὲν ἄντα ἰδὼν ἠλεύατο χάλκεον ἔγχος     305

τυτθόν· ὃ δὲ Σχεδίον μεγαθύμου Ἰφίτου υἱὸν

Φωκήων ὄχ᾽ ἄριστον, ὃς ἐν κλειτῷ Πανοπῆϊ

οἰκία ναιετάασκε πολέσσ᾽ ἄνδρεσσιν ἀνάσσων,

τὸν βάλ᾽ ὑπὸ κληῖδα μέσην· διὰ δ᾽ ἀμπερὲς ἄκρη

αἰχμὴ χαλκείη παρὰ νείατον ὦμον ἀνέσχε·          310

δούπησεν δὲ πεσών, ἀράβησε δὲ τεύχε᾽ ἐπ᾽ αὐτῷ.

Αἴας δ᾽ αὖ Φόρκυνα δαΐφρονα Φαίνοπος υἱὸν

Ἱπποθόῳ περιβάντα μέσην κατὰ γαστέρα τύψε·

ῥῆξε δὲ θώρηκος γύαλον, διὰ δ᾽ ἔντερα χαλκὸς

ἤφυσ᾽· ὃ δ᾽ ἐν κονίῃσι πεσὼν ἕλε γαῖαν ἀγοστῷ.   315

 

 

Κι επόδισαν οι πρόμαχοι και ο λαμπροφόρος Έκτωρ.

Κραυγήν σηκώσαν οι Αχαιοί και τους νεκρούς εσύραν

Ιππόθοον και Φόρκυνα και τους εξεγυμνώσαν.

 

χώρησαν δ᾽ ὑπό τε πρόμαχοι καὶ φαίδιμος Ἕκτωρ·

Ἀργεῖοι δὲ μέγα ἴαχον, ἐρύσαντο δὲ νεκροὺς

Φόρκυν θ᾽ Ἱππόθοόν τε, λύοντο δὲ τεύχε᾽ ἀπ᾽ ὤμων.

 

 

Και τότε απ’ την σφοδρήν ορμήν των Αχαιών οι Τρώες

στην Ίλιον θ’ ανέβαιναν ανάνδρως συντριμμένοι

κι οι Αργείοι θα εδοξάζονταν χωρίς να θέλει ο Δίας

με μόνην τους την δύναμιν. Αλλ’ ήλθ’ ο ίδιος Φοίβος

προς τον Αινείαν και όμοιαζε τον κήρυκα Ηπυτίδην

Περίφαντα, που εγέραζε στο έργον του πλησίον

του γέρου Αγχίση, παλαιός καλοθελήτης φίλος.

Σ’ αυτόν ομοιώθη κι έλεγεν ο Φοίβος στον Αινείαν:

 

ἔνθά κεν αὖτε Τρῶες ἀρηϊφίλων ὑπ᾽ Ἀχαιῶν

Ἴλιον εἰσανέβησαν ἀναλκείῃσι δαμέντες,              320

Ἀργεῖοι δέ κε κῦδος ἕλον καὶ ὑπὲρ Διὸς αἶσαν

κάρτεϊ καὶ σθένεϊ σφετέρῳ· ἀλλ᾽ αὐτὸς Ἀπόλλων

Αἰνείαν ὄτρυνε δέμας Περίφαντι ἐοικὼς[1]

κήρυκι Ἠπυτίδῃ, ὅς οἱ παρὰ πατρὶ γέροντι

κηρύσσων γήρασκε φίλα φρεσὶ μήδεα εἰδώς·         325

τῷ μιν ἐεισάμενος προσέφη Διὸς υἱὸς Ἀπόλλων·

 

 

«Αινεία, πώς θα εσώζετε τους πύργους της Ιλίου

εσείς κι ενάντια των θεών; Άλλους εγνώρισ’ άνδρες

στην δύναμήν τους να θαρρούν, και στην ανδρειά τους μόνον

και στον δικόν τους τον λαόν ολίγον και γενναίον.

Τώρα οπού ο Ζευς μας προτιμά και νίκην μας χαρίζει

εσείς ανάνδρως φεύγετε, δεν θέλετε την μάχην.».

 

Αἰνεία πῶς ἂν καὶ ὑπὲρ θεὸν εἰρύσσαισθε

Ἴλιον αἰπεινήν; ὡς δὴ ἴδον ἀνέρας ἄλλους

κάρτεΐ τε σθένεΐ τε πεποιθότας ἠνορέῃ τε

πλήθεΐ τε σφετέρῳ καὶ ὑπερδέα δῆμον ἔχοντας·  330

ἡμῖν δὲ Ζεὺς μὲν πολὺ βούλεται ἢ Δαναοῖσι

νίκην· ἀλλ᾽ αὐτοὶ τρεῖτ᾽ ἄσπετον οὐδὲ μάχεσθε.

 

 

Και ο Αινείας καλογνώρισε τον Φοίβον ως τον είδε

στην όψιν και του Έκτορος εφώναξε μεγάλως:

«Έκτορ, κι οι επίλοιποι αρχηγοί των βοηθών και Τρώων,

μεγάλη τούτ’ είν’ εντροπή στην Ίλιον ν’ ανεβούμε

απ’ την ορμήν των Αχαιών ανάνδρως συντριμμένοι.

Αλλ΄εμέ κάποιος των θεών εσίμωσε και είπε,

ότι βοηθόν μας έχομεν τον ύψιστον Κρονίδην.

Εμπρός λοιπόν στους Δαναούς, αφρόντιστοι μη φέρουν

εκείνοι προς τα πλοία τους το σώμα του Πατρόκλου.».

 

ὣς ἔφατ᾽, Αἰνείας δ᾽ ἑκατηβόλον Ἀπόλλωνα

ἔγνω ἐς ἄντα ἰδών, μέγα δ᾽ Ἕκτορα εἶπε βοήσας·

Ἕκτόρ τ᾽ ἠδ᾽ ἄλλοι Τρώων ἀγοὶ ἠδ᾽ ἐπικούρων  335

αἰδὼς μὲν νῦν ἥδε γ᾽ ἀρηϊφίλων ὑπ᾽ Ἀχαιῶν

Ἴλιον εἰσαναβῆναι ἀναλκείῃσι δαμέντας.

ἀλλ᾽ ἔτι γάρ τίς φησι θεῶν ἐμοὶ ἄγχι παραστὰς

Ζῆν᾽ ὕπατον μήστωρα μάχης ἐπιτάρροθον εἶναι·

τώ ῥ᾽ ἰθὺς Δαναῶν ἴομεν, μηδ᾽ οἵ γε ἕκηλοι           340

Πάτροκλον νηυσὶν πελασαίατο τεθνηῶτα.

 

 

Και των προμάχων πολύ εμπρός πετάχθηκε κι εστάθη.

Κι οι Τρώες ετινάχθηκαν ενάντια στους Αργείους.

Ο Αινείας τον Λειώκριτον του Αρίσβαντος με λόγχην

ελάβωσε, τον σύντροφον λαμπρόν του Λυκομήδου.

Ελύπησεν ο φόνος του τον θείον Λυκομήδην

κι εσίμωσε κι εστήθη αυτού και ακόντισε την λόγχην

στο συκώτι του Απισάονος, μεγάλου πολεμάρχου,

του Ιππασίδη, και νεκρόν τον κύλησε στο χώμα.

Από την μεγαλόστηλην είχ’ έλθει Παιονίαν

μαχητής πρώτος, δεύτερος απ’ τον Αστεροπαίον.

 

ὣς φάτο, καί ῥα πολὺ προμάχων ἐξάλμενος ἔστη·

οἳ δ᾽ ἐλελίχθησαν καὶ ἐναντίοι ἔσταν Ἀχαιῶν.

ἔνθ᾽ αὖτ᾽ Αἰνείας Λειώκριτον οὔτασε δουρὶ

υἱὸν Ἀρίσβαντος Λυκομήδεος ἐσθλὸν ἑταῖρον.     345

τὸν δὲ πεσόντ᾽ ἐλέησεν ἀρηΐφιλος Λυκομήδης,

στῆ δὲ μάλ᾽ ἐγγὺς ἰών, καὶ ἀκόντισε δουρὶ φαεινῷ,

καὶ βάλεν Ἱππασίδην Ἀπισάονα ποιμένα λαῶν

ἧπαρ ὑπὸ πραπίδων, εἶθαρ δ᾽ ὑπὸ γούνατ᾽ ἔλυσεν,

ὅς ῥ᾽ ἐκ Παιονίης ἐριβώλακος εἰληλούθει,               350

καὶ δὲ μετ᾽ Ἀστεροπαῖον ἀριστεύεσκε μάχεσθαι.

 

 

Και τούτος για τον θάνατον θλιμμένος του συντρόφου,

όρμησε προς τους Αχαιούς, αλλά δεν είχε τόπον

να σπάσει, εκεί που ολόφρακτοι, με λόγχες σηκωμένες

και ασπίδες, κύκλον έκαναν στον Πάτροκλον τριγύρω,

όπως ο Αίας πανταχού καθέναν οδηγούσε

μήτ’ εξοπίσω του νεκρού κανείς να μη ποδίσει,

μήτε κανείς να προμαχεί εμπρός από τον άλλον,

αλλ’ όλοι γύρω εις τον νεκρόν σφικτά να πολεμήσουν.

 

τὸν δὲ πεσόντ᾽ ἐλέησεν ἀρήϊος Ἀστεροπαῖος,

ἴθυσεν δὲ καὶ ὃ πρόφρων Δαναοῖσι μάχεσθαι·

ἀλλ᾽ οὔ πως ἔτι εἶχε· σάκεσσι γὰρ ἔρχατο πάντῃ

ἑσταότες περὶ Πατρόκλῳ, πρὸ δὲ δούρατ᾽ ἔχοντο.   

Αἴας γὰρ μάλα πάντας ἐπῴχετο πολλὰ κελεύων·

οὔτέ τιν᾽ ἐξοπίσω νεκροῦ χάζεσθαι ἀνώγει

οὔτέ τινα προμάχεσθαι Ἀχαιῶν ἔξοχον ἄλλων,

ἀλλὰ μάλ᾽ ἀμφ᾽ αὐτῷ βεβάμεν, σχεδόθεν δὲ μάχεσθαι.

 

 

Αυτά ’λεγε ο θεόρατος ο Αίας και το χώμα

έβαψεν αίμα, ως έπεφτεν άνδρες πολλοί των Τρώων

ότι αιματώνονταν και αυτοί εις την μάχην και αποθαίναν,

αλλά πολύ ολιγότερον, τ’ είχε καθείς στον νουν του

απ’ την σφαγήν τον σύντροφον στην μάχην να φυλάξει.

 

ὣς Αἴας ἐπέτελλε πελώριος, αἵματι δὲ χθὼν         360

δεύετο πορφυρέῳ, τοὶ δ᾽ ἀγχιστῖνοι ἔπιπτον

νεκροὶ ὁμοῦ Τρώων καὶ ὑπερμενέων ἐπικούρων

καὶ Δαναῶν· οὐδ᾽ οἳ γὰρ ἀναιμωτί γε μάχοντο,

παυρότεροι δὲ πολὺ φθίνυθον· μέμνηντο γὰρ αἰεὶ

ἀλλήλοις ἀν᾽ ὅμιλον ἀλεξέμεναι φόνον αἰπύν.       365

 

 

 

ß                                                            à

G

 

 


[1]Ο Απόλλων - Φοίβος πάλι εμφανίζεται με μορφή κάποιου ανθρώπου γνωστού στον Αινεία. Πάντα μεταμορφώνονται σε άνθρωπο  οι θεοί, όταν εμφανίζονται σε Τρώες.

* Ο Μέσθλης, αρχηγός των Μαιόνων, βλ. Β, 864.

Ο Γλαύκος αρχηγός των Λυκίων, βλ. Β, 877.

Ο Μέδων, πολεμιστής των Λυκίων.

Ο Θερσίλοχος,  πολεμιστής των Παιόνων.  Βλ. Φ, στ. 209.

Ο Ιππόθοος, ο ένας  αρχηγός των Πελασγών, γιος του Λήθου. Βλ. Β, 840.

Ο Φόρκυς, αρχηγός των Φρυγών. Βλ. και Β, στ. 862.

Οι Χρόμις και Εννομος, αρχηγοί των Μυσών. Βλ. και Β, στ. 858.



# Ακριβώς το ίδιο θα κάνει αργότερα στον νεκρό ΕΚΤΟΡΑ, ο Αχιλλέας. [Βλ. ΡΑΨΩΔΙΑ  Χ, στ. 395 κ.εξ.]. Ο Όμηρος χαρακτηρίζει την πραξη αυτή ως ἀεικέα  ἔργα’  κα ο Ιάκωβος Πολυλάς μεταφράζει : έργα απάνθρωπα. Που σημαίνει πως οι Ελληνες αυτή την πράξη την  θεωρούσαν απαράδεκτη. Ισως έχει σχέση το ότι ο Ιππόθοος είναι γιος του Λήθιου Πελασγού .[βλ. στ. 288 ] και [ ΡΑΨΩΔΙΑ Β, στ. 840] και ο Αχιλλέας ήρθε από το Άργος το Πελασγικό.[βλ. ΡΑΨΩΔΙΑ Β, στ. 681].