ΙΛΙΑΔΟΣ  -  ΡΑΨΩΔΙΑ  Β΄

(στίχοι  : 1-55)

[Μετάφραση : ΙΑΚΩΒΟΥ  ΠΟΛΥΛΑ]

 

 

Όλοι ’κοιμώντ’ ολονυκτίς θεοί και πολεμάρχοι,

αλλ’ ύπνος δεν κατέβαινε στα μάτια του Κρονίδη

κι εμεριμνούσε πώς τιμήν να δώση του Αχιλλέως

και αφανισμόν των Αχαιών να φέρη εκεί στα πλοία.

Και τούτ’ η συμφερώτερη βουλή στον νουν του εφάνη

να στείλει πλάνον Όνειρον ευθύς εις τον Ατρείδην,

κι εκείνον επροσφώνησε με λόγια φτερωμένα:

 

Ἄλλοι μέν ῥα θεοί τε καὶ ἀνέρες ἱπποκορυσταὶ

εὗδον παννύχιοι, Δία δ᾽ οὐκ ἔχε νήδυμος ὕπνος,

ἀλλ᾽ ὅ γε μερμήριζε κατὰ φρένα ὡς Ἀχιλῆα

τιμήσῃ, ὀλέσῃ δὲ πολέας ἐπὶ νηυσὶν Ἀχαιῶν.

Ἥδε δέ οἱ κατὰ θυμὸν ἀρίστη φαίνετο βουλή,        5

πέμψαι ἐπ᾽ Ἀτρεΐδῃ Ἀγαμέμνονι οὖλον ὄνειρον[1]·

καί μιν φωνήσας ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·

 

«Όνειρε πλάνε, στα γοργά των Αχαιών καράβια

κατέβα, του Αγαμέμνονος μες στην σκηνήν του Ατρείδη,

όλ’ απαράλλακτα να ειπής αυτά που σε προστάζω.

βάσκ᾽ ἴθι οὖλε ὄνειρε θοὰς ἐπὶ νῆας Ἀχαιῶν·

ἐλθὼν ἐς κλισίην Ἀγαμέμνονος Ἀτρεΐδαο

πάντα μάλ᾽ ἀτρεκέως ἀγορευέμεν ὡς ἐπιτέλλω· 10

 

Των ανδρειωμένων Αχαιών τα πλήθη ας αρματώση

όλα, και τώρα θα’παιρνε την πόλιν του Πριάμου,

που πλέον δεν διχογνωμούν οι κάτοικοι του Ολύμπου,

αφού τους παρακάλεσεν η Ήρα κι εσυγκλίναν

και πόνου ώρα κρέμαται στην κεφαλήν των Τρώων».

θωρῆξαί ἑ κέλευε κάρη κομόωντας Ἀχαιοὺς

πανσυδίῃ· νῦν γάρ κεν ἕλοι πόλιν εὐρυάγυιαν

Τρώων· οὐ γὰρ ἔτ᾽ ἀμφὶς Ὀλύμπια δώματ᾽ ἔχοντες

ἀθάνατοι φράζονται· ἐπέγναμψεν γὰρ ἅπαντας

Ἥρη λισσομένη, Τρώεσσι δὲ κήδε᾽ ἐφῆπται.           15

 

Άμα τον λόγον άκουσε, στων Αχαιών τα πλοία

εχύθη ευθύς ο Όνειρος, μες στην σκηνήν του Ατρείδη

και σ’ ύπνον μέσ’ αμβρόσιον τον ήβρε βυθισμένον.

Στην κεφαλήν του εστήθηκεν επάνω και ομοιώθη

του Νηλεϊδη Νέστορος, που εκείνον ο Ατρείδης

από τους άλλους γέροντες εξαίρετα ετιμούσε.

Ὣς φάτο, βῆ δ᾽ ἄρ᾽ ὄνειρος ἐπεὶ τὸν μῦθον ἄκουσε·

καρπαλίμως δ᾽ ἵκανε θοὰς ἐπὶ νῆας Ἀχαιῶν,

βῆ δ᾽ ἄρ᾽ ἐπ᾽ Ἀτρεΐδην Ἀγαμέμνονα· τὸν δὲ κίχανεν

εὕδοντ᾽ ἐν κλισίῃ, περὶ δ᾽ ἀμβρόσιος κέχυθ᾽ ὕπνος.

Στῆ δ᾽ ἄρ᾽ ὑπὲρ κεφαλῆς Νηληΐῳ υἷι ἐοικώς          20

Νέστορι, τόν ῥα μάλιστα γερόντων τῖ᾽ Ἀγαμέμνων·

 

Μ’ αυτόν ο θείος Όνειρος ομοιώθη και του είπε:

 

τῷ μιν ἐεισάμενος προσεφώνεε θεῖος ὄνειρος·

 

«Κοιμάσ’, υιέ του ανδράγαθου του πολεμάρχου Ατρέως;

Και να κοιμάται ολονυκτίς δεν πρέπει ο βουληφόρος,

που σ’ αυτόν κρέμονται οι λαοί κα έχει φροντίδες τόσες.

Τώρ’ άκουσέ με. Μηνυτήν σ’ εσέ με στέλνει ο Δίας

που και μακράν σε συμπονεί, πολύ και σ’ ελεείται.

εὕδεις Ἀτρέος υἱὲ δαΐφρονος ἱπποδάμοιο·

οὐ χρὴ παννύχιον εὕδειν βουληφόρον ἄνδρα

ᾧ λαοί τ᾽ ἐπιτετράφαται καὶ τόσσα μέμηλε          25

νῦν δ᾽ ἐμέθεν ξύνες ὦκα· Διὸς δέ τοι ἄγγελός εἰμι,

ὃς σεῦ ἄνευθεν ἐὼν μέγα κήδεται ἠδ᾽ ἐλεαίρει.

 

Τους ανδρειωμένους Αχαιούς σου λέγει ν’ αρματώσης

όλους και τώρα θα’παιρνες την πόλιν του Πριάμου,

που πλέον δεν διχογνωμούν οι κάτοικοι του Ολύμπου,

αφού τους παρακάλεσεν η Ήρα κι εσυγκλίναν,

και ο Δίας κρέμασ’ όλεθρον  στην κεφαλήν των Τρώων.

Αυτό στον νουν σου φύλαξε, να μην το λησμονήσης

όταν ο ύπνος ο γλυκύς τα μέλη σου θ’ αφήση».

 

Θωρῆξαί σε κέλευσε κάρη κομόωντας Ἀχαιοὺς

πανσυδίῃ· νῦν γάρ κεν ἕλοις πόλιν εὐρυάγυιαν

Τρώων· οὐ γὰρ  ἔτ᾽ ἀμφὶς Ὀλύμπια δώματ᾽ ἔχοντες            

ἀθάνατοι φράζονται· ἐπέγναμψεν γὰρ ἅπαντας

Ἥρη λισσομένη, Τρώεσσι δὲ κήδε᾽ ἐφῆπται

ἐκ Διός· ἀλλὰ σὺ σῇσιν ἔχε φρεσί, μηδέ σε λήθη

αἱρείτω εὖτ᾽ ἄν σε μελίφρων ὕπνος ἀνήῃ.

 

Είπε και αυτού τον άφησε να έχη μες στον νουν του

εκείνα που αληθινά δεν έμελλαν να γίνουν.

Να πάρη εθάρρευε ο τυφλός εκείνην την ημέραν

την Τροίαν και δεν γνώριζε τι μελετούσε ο Δίας,

πόμελλε ακόμη στεναγμούς και πόνους να γεννήση

των Τρώων και των Δαναών με φοβερους πολέμους.

Ὣς ἄρα φωνήσας ἀπεβήσετο, τὸν δὲ λίπ᾽ αὐτοῦ 35

τὰ φρονέοντ᾽ ἀνὰ θυμὸν ἅ ῥ᾽ οὐ τελέεσθαι ἔμελλον·

φῆ γὰρ ὅ γ᾽ αἱρήσειν Πριάμου πόλιν ἤματι κείνῳ

νήπιος, οὐδὲ τὰ ᾔδη ἅ ῥα Ζεὺς μήδετο ἔργα·

θήσειν γὰρ ἔτ᾽ ἔμελλεν ἐπ᾽ ἄλγεά τε στοναχάς τε

Τρωσί τε καὶ Δαναοῖσι διὰ κρατερὰς ὑσμίνας.    40

 

Εξύπνησε που έπλεε τριγύρ’ ο θείος λόγος.

Εκάθισε και μαλακόν επέρασε χιτώνα,

εύμορφον, νέον, κι έβαλε μεγάλο επανωφόρι,

στα λαμπρά πόδια σάνδαλα προσέδεσεν ωραία,

ξίφος αργυροκάρφωτον εζώσθη και το σκήπτρον

προγονικό του κι άφθαρτον επήρε και μ’ εκείνο

των χαλκοφόρων Αχαιών επήγε στα καράβια.

 

Ἔγρετο δ᾽ ἐξ ὕπνου, θείη δέ μιν ἀμφέχυτ᾽ ὀμφή·

ἕζετο δ᾽ ὀρθωθείς, μαλακὸν δ᾽ ἔνδυνε  χιτῶνα

καλὸν νηγάτεον, περὶ δὲ μέγα βάλλετο φᾶρος·

ποσσὶ δ᾽ ὑπὸ λιπαροῖσιν ἐδήσατο καλὰ πέδιλα,

ἀμφὶ δ᾽ ἄρ᾽ ὤμοισιν βάλετο ξίφος ἀργυρόηλον·    45

εἵλετο δὲ σκῆπτρον πατρώϊον ἄφθιτον αἰεὶ

σὺν τῷ ἔβη κατὰ νῆας Ἀχαιῶν χαλκοχιτώνων·

 

Άμα η θεά στον Όλυμπον Ηώς ανεβασμένη

του Δία και όλων των θεών το φως επρομηνούσε,

τους ψηλοφώνους κήρυκες επρόσταζεν εκείνος

τους ανδρειωμένους Αχαιούς στην σύνοδο να κράξουν.

Εκείνοι εκράξαν και γοργά συνάζοντο τα πλήθη.

ἠὼς μέν ῥα θεὰ προσεβήσετο μακρὸν Ὄλυμπον

Ζηνὶ φόως ἐρέουσα καὶ ἄλλοις ἀθανάτοισιν·

αὐτὰρ ὃ κηρύκεσσι λιγυφθόγγοισι κέλευσε             50

κηρύσσειν ἀγορὴν δὲ κάρη κομόωντας Ἀχαιούς·

οἳ μὲν ἐκήρυσσον, τοὶ δ᾽ ἠγείροντο μάλ᾽ ὦκα·

 

Και πρώτα εκάθισε βουλήν των σεβαστών γερόντων,

όπου της Πύλου ο βασιλιάς το πλοίον είχε ο Νέστωρ.

Κι έστρωσ’ εμπρός τους βούλημα σοφό που εβρήκε ο νους του:

βουλὴν δὲ πρῶτον μεγαθύμων ἷζε γερόντων

Νεστορέῃ παρὰ νηῒ Πυλοιγενέος βασιλῆος·

τοὺς ὅ γε συγκαλέσας πυκινὴν ἀρτύνετο βουλήν·

 

ß                                                            à

G



[1]   Ο Αχιλλέας είχε πει   στον Αγαμέμνονα πως ‘και τα όνειρα είναι από τον Δία’ [καγρ τ᾿ ὄναρ ἐκ Διός ἐστιν. ΙΛΙΑΔΟΣ ΡΑΨΩΔΙΑ Α, 63].   Εδώ αποδεικνύεται πως ΚΑΙ τα ψεύτικα όνειρα μπορεί να είναι από τον Δία... Οπότε η φράση του Αχιλλέα αναιρείται από την εξέλιξη....